Sekretari amerikan i Mbrojtjes Lloyd Austin ka kritikuar Kinën për mosgatishmërinë e saj për t’u angazhuar në menaxhimin e krizës ushtarake pasi Pekini refuzoi një ftesë zyrtare për një takim mes tij dhe homologut të tij.
“Jam thellësisht i shqetësuar që PRC (Republika Popullore e Kinës) nuk ka qenë e gatshme të angazhohet më seriozisht në mekanizma më të mirë për menaxhimin e krizave midis dy ushtrive tona,” tha Austin në samitin e lartë të sigurisë aziatike të shtunën në Singapor.
“Sa më shumë të flasim, aq më shumë mund të shmangim keqkuptimet dhe llogaritjet e gabuara që mund të çojnë në krizë ose konflikt.”
Austin dhe homologu i tij kinez, gjenerali Li Shangfu, folën shkurt dhe shtrënguan duart në darkën hapëse të samitit të mbrojtjes Shangri-La Dialogu në Singapor. Megjithatë, ndërveprimi nuk i përmbushte shpresat e Pentagonit për një shkëmbim më thelbësor.
Një zyrtar i lartë nga Ushtria Çlirimtare Popullore e Kinës hodhi poshtë me forcë pretendimin e Austin se Pekini nuk po angazhohej mjaftueshëm në menaxhimin e krizave ushtarake.
Jing Jianfeng tha gjithashtu se Kina qëndron në besimin e saj se ka sovranitet mbi ishujt në Detin e Kinës Jugore dhe ujërat e afërta.
Por cila është gjendja aktuale e marrëdhënieve SHBA-Kinë?
Marrëdhëniet midis SHBA-së dhe Kinës janë në nivelin më të ulët historik për një sërë arsyesh, duke përfshirë mosmarrëveshjet për statusin e Tajvanit, balonat e spiunazhit dhe spiunazhin, mosmarrëveshjet territoriale në Detin e Kinës Jugore dhe luftën e vazhdueshme në Ukrainë.
“Shtetet e Bashkuara nuk kërkojnë një Luftë të re të Ftohtë. Konkurrenca nuk duhet të kalojë kurrë në konflikt.”
Austin është aktualisht në një turne në Azi, ku ai zhvilloi një takim dypalësh me ministrin japonez të mbrojtjes Yasukazu Hamada më 1 qershor. Ai do të vizitojë më tej Indinë në një përpjekje për të gjetur mbështetjen në rajon që mund të ndihmojë kundër Kinës.
Ndërkohë, zëdhënësi i ambasadës kineze në Uashington, Liu Pengyu, akuzoi SHBA-në se po punon kundër interesave të Pekinit. “SHBA thotë se dëshiron të flasë me palën kineze, ndërsa kërkon të shtypë Kinën me të gjitha mjetet e mundshme dhe të vazhdojë të vendosë sanksione ndaj zyrtarëve, institucioneve dhe kompanive kineze,” tha ai në një deklaratë të premten.
“A ka ndonjë sinqeritet dhe rëndësi në ndonjë komunikim si ky?”
SHBA, në bashkëpunim me aleatët në rajonin Indo-Paqësor, ka rritur praninë e saj ushtarake në Detin e Kinës Jugore për të kundërshtuar pretendimet territoriale të bëra nga Kina. Kjo përfshin gjithashtu lundrimin e rregullt dhe fluturimin mbi ngushticën e Tajvanit dhe Detin e Kinës Jugore.
“Ne jemi të përkushtuar të sigurojmë që çdo vend të mund të fluturojë, të lundrojë dhe të operojë kudo që e lejon ligji ndërkombëtar,” tha Austin në forumin e organizuar nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike. Dhe çdo vend, i madh apo i vogël, duhet të mbetet i lirë për të kryer aktivitete të ligjshme detare.
Mes një morie çështjesh diplomatike, ushtarake dhe ekonomike midis SHBA-së dhe Kinës , Tajvani mbetet më delikat.
Shtetet e Bashkuara nuk kanë lidhje zyrtare diplomatike me Taipein. Uashingtoni, megjithatë, mban marrëdhënie jozyrtare dhe është një furnizues kryesor i armëve në territor. Të dyja palët gëzojnë gjithashtu lidhje të forta tregtare, të cilat përbëjnë miliarda dollarë në vit.
Tensionet midis SHBA dhe Kinës u rritën pas një vizite të diskutueshme në Tajvan në gusht 2022 nga ish-kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA, Nancy Pelosi.
Pekini e përplasi udhëtimin dhe mbajti stërvitje masive ushtarake rreth ishullit.
Që atëherë, një numër zyrtarësh të lartë amerikanë kanë vizituar Tajvanin, duke shkaktuar zemërimin e Kinës.
SHBA nënshkroi të enjten një marrëveshje tregtare me Taipein që synon forcimin e marrëdhënieve tregtare dypalëshe pavarësisht kundërshtimit të ashpër nga Pekini.
Duke folur në samitin në Singapor, Austin vuri në dukje pushtimin e Ukrainës nga Rusia, duke e përdorur atë për të ilustruar “sa e rrezikshme do të bëhej bota jonë nëse vendet e mëdha mund të pushtonin fqinjët e tyre paqësorë pa u ndëshkuar”.
“Konflikti nuk është as i shmangshëm dhe as i pashmangshëm. Parandalimi është i fortë sot dhe është detyra jonë ta mbajmë atë kështu,” tha Austin, duke shtuar se SHBA ishte “thellësisht e përkushtuar” për të ruajtur status quo-në në Tajvan.
