Shkencëtarët në Universitetin Shtetëror të Arizonës ridizajnuan një robot të përdorur nga kompanitë e veshjeve sportive për të imituar funksionet termike të trupit të njeriut.
Manikini i qujtur ANDI, ishte i pajisur me pore sintetike për djersitje artificiale, sensorë të temperaturës dhe fluksit të nxehtësisë në 35 sipërfaqe të ndryshme që mbulojnë trupin e tij.
Me një kanal të ri të ftohjes së brendshme, ky ANDI është manikina e parë termike e përshtatshme për përdorim të jashtëm – që do të thotë se shkencëtarët tani mund ta nënshtrojnë këtë ‘ bedel testi’ të ndryshimeve klimatike ndaj temperaturave ekstreme të shkretëtirës së Arizonës .
“Nuk mund t’i vendosësh njerëzit në situata të rrezikshme ekstreme të nxehtësisë dhe të testosh se çfarë do të ndodhte,” tha shkencëtarja atmosferike Jenni Vanos, një profesore e asociuar në Shkollën e Qëndrueshmërisë në ASU.
“Por ka situata që ne i dimë në Luginë ku njerëzit po vdesin nga nxehtësia, dhe ne ende nuk e kuptojmë plotësisht se çfarë ndodhi.
Në të gjithë Shtetet e Bashkuara, mijëra njerëz vdesin nga goditja e nxehtësisë dhe sëmundje të tjera të lidhura me nxehtësinë çdo vit, një shifër që rritet për shkak të ndryshimeve klimatike .
Vetëm në kontenë Maricopa të Arizonës, 425 njerëz vdiqën nga çështje mjekësore të lidhura me nxehtësinë në vitin 2022 – mbi njëqind më shumë se vdekjet e lidhura me nxehtësinë e raportuara në 2021.
Manikini termik mund të djersitet, me kanale të brendshme ftohëse të ndërtuara me porosi për të qarkulluar ujë të ftohtë në të gjithë trupin e tij
Studiuesit e ASU shpresojnë ta ulin këtë numër duke kuptuar më mirë se si njerëzit e moshave të ndryshme me lloje të ndryshme trupore dhe kushte mjekësore reagojnë ndaj valëve ekstreme të të nxehtit, ekspozimit të zgjatur në diell dhe kushteve të tjera të vështira.
“Ju nuk dëshironi të kryeni shumë nga këto teste me një person të vërtetë,” i tha Arizona Republic profesori Konrad Rykaczeëski në Universitetin Shtetëror të Arizonës . “Është joetike dhe do të ishte e rrezikshme.”
I vendosur në një dhomë ngrohjeje, studiuesit e kanë quajtur ‘Dhomë e ngrohtë’, ANDI i nënshtrohet erës, rrezatimit diellor dhe temperaturave deri në 140 gradë Fahrenheit.
Midis provave, ANDI mund të riprogramohet për të reaguar si njerëz të ndryshëm bazuar në peshën, moshën dhe faktorë të tjerë.
“Një pacient me diabet ka rregullim termik të ndryshëm nga një person i shëndetshëm”, sipas shkencëtarit kërkimor të ASU, Ankit Joshi, i cili drejton punën e modelimit që shkon në ANDI. ‘Kështu që ne mund të llogarisim të gjithë këtë modifikim me modelet tona të personalizuara.’
Dhe Dhoma e ngrohtë gjithashtu mund të modulohet për të simuluar skenarë të ndryshëm të ekspozimit ndaj nxehtësisë të zakonshme për çdo pikë të nxehtë në mbarë globin.
ANDI mund të riprogramohet për të reaguar si lloje të ndryshme njerëzish, bazuar në peshën, moshën dhe faktorë të tjerë.
Sensorët e ANDI mbledhin të dhëna të dallueshme mbi reagimin e një lloji të trupit ndaj rrezatimit diellor nga dielli, rrezatimit infra të kuq që del nga toka e ngrohtë e asfaltit dhe konvekcionit të nxehtësisë që qarkullon në ajër. Shpresa, pjesërisht, është që ekipi i ASU mund të hetojë zgjidhjet për planet e ndërtimit të komunitetit.
Kur ekipi i ASU-së mbulon ANDI-n në pëlhurë të veçantë, djersa e saj e simuluar thith dhe ftoh sipërfaqet e saj robotike të ngarkuara me sensorë, njësoj sikur të ishte një njeri i vërtetë dhe vërtet i pakëndshëm që mbytet në Arizona.
Këtë verë, ANDI do të bashkohet me një partner të ri: robotin e nxehtësisë biometeorologjike të ASU, MaRTy, një grup sensorësh komplekse të nxehtësisë të montuar në një karrocë kopshti.
“MarTy mund të na tregojë se si mjedisi i ndërtuar modifikon sasinë e nxehtësisë që godet trupin,” tha Ariane Middel, një studiuese e ASU, puna e planifikimit urban dhe projektimit të së cilës fokusohet në çështjet klimatike. “Por Marty nuk e di se çfarë ndodh brenda trupit.”
Dyshja do të udhëtojë në zonën e metrosë Phoenix për të mbledhur të dhëna për kushtet e mbinxehjes dhe të rrezikuara të jetesës , si rrugët e lagjeve pa hije dhe shtëpitë e vjetra të lëvizshme të ajrosura dobët me ajër të kondicionuar të prishur.
ANDI erdhi në ASU i ndërtuar me porosi nga prodhuesi i saj Thermetics, falë financimit nga programi i Inxhinierisë Udhëheqëse për Prosperitetin, Shëndetin dhe Infrastrukturën e Amerikës (LEAP HI) të Fondacionit Kombëtar të Shkencës.
