Shumë vite më parë se udhëheqësi kinez, Xi Jinping, dhe presidenti rus, Vladimir Putin, të shpallnin një partneritet “pa kufij” dhe Kremlini të fillonte një fushatë të gjerë censurimi – pas pushtimit të plotë të Ukrainës – Pekini dhe Moska kanë shkëmbyer metoda dhe taktika për të monitoruar mosmarrëveshjet dhe për të kontrolluar internetin.
Bashkëpunimi midis dy vendeve e vërtetojnë dokumentet dhe regjistrimet e takimeve me dyer të mbyllura të zyrtarëve nga Administrata e Hapësirës Kibernetike të Kinës (CAC) – rregullatori kryesor i internetit në Kinë – dhe atyre nga Roskomnadzori, që është agjenci qeveritare ruse, e ngarkuar me monitorimin e internetit.
Ka arritur t’i sigurojë Njësia Hetuese Ruse e Radios Evropa e Lirë dokumentet dhe regjistrimet që ndodhen , e njohur si Systema, burim që gjendet në to. DDoSecrets – grup që publikon dokumente të hakuara – ka siguruar softuerin për kërkimin e dosjeve.Pekini dhe Moska i kanë shpeshtuar lidhjet e tyre gjatë viteve të fundit dhe kontrolli i rrjedhës së informacioneve në internet ka qenë pika kryesore e këtij bashkëpunimi që nga udhëtimi i parë i Xisë në Rusi si udhëheqës i shtetit kinez, në vitin 2013. Gjatë viteve të bashkëpunimit është zgjeruar përmes një sërë marrëveshjesh dhe takimesh të nivelit të lartë në Kinë dhe në Rusi.
Dosjet japin prapaskenat e disa prej atyre diskutimeve – përmbajtja e të cilave nuk është raportuar më parë – dhe ofrojnë një dritare për nivelin praktik të bashkëpunimit që po zhvillohet midis Kinës dhe Rusisë, kur bëhet fjalë për monitorimin dhe kufizimin e internetit.
Diskutimet, që janë kontrolluar nga Radio Evropa e Lirë, theksojnë se zyrtarët rusë kanë kërkuar këshilla dhe njohuri praktike nga homologët e tyre kinezë për një sërë çështjesh. Zyrtarët kinezë në këmbim kanë kërkuar ndimë për ekspertiz nga rusët për rregullimin e mediave dhe trajtimin e mosmarrëveshjeve të popullit. Në vitin 2019, zyrtarët nga CAC-ja gjatë një shkëmbimi i kërkuan po ashtu Roskomnadzorit t’i bllokojë disa mjete me artikuj dhe me intervista, të cilat Kina i ka konsideruar si “të natyrës së rrezikshme dhe të dëmshme për interesin publik”.
Gjithashtu një rast tjetër, në korrik të vitit 2017, Aleksandr Zharov, i cili ka shërbyer si udhëheqës i Roskomnadzorit deri në vitin 2020, i ka kërkuar një delegacioni kinez, të kryesuar nga Ren Xianling – në atë kohë zëvendësministër i CAC-së – të ndihmojë në organizimin e një takimi të specialistëve rusë në Kinë, ku ata do të studionin më mirë operacionet e Projektit Mburoja e Artë – një sistem gjithëpërfshirës i censurës dhe mbikëqyrjes në internet.Rezultati i kësaj vizite nuk është përshkruar në dosjet e siguruara nga Radio Evropa e Lirë.
“Viti 2017 ishte një kohë përfundimtare për drejtimin që do të merrte interneti rus”, thotë Soldatov për Radion Evropa e Lirë. Për shumë vite , Qeveria ruse ka përparuar infrastrukturën e saj teknologjike dhe ligjore në orientim të kufizimit të lirisë së fjalës në internet. Pra shumica e masave kanë ngecur në praktikë, një nga këto edhe përpjekjen për të ndaluar aplikacionin e mesazheve Telegram, në vitin 2018.
Përpjekjet kanë arritur kulmin në vitin 2019, pasi ka hyrë në fuqi një ligj i diskutueshëm për “internetin sovran”. Ky ligj i ka bërë të mundur që Moskës ta forcojë kontrollin mbi internet, duke krijuar një sistem kombëtar të emrave të domeneve.
Diskutimet janë vendosur më shpejt në kërkesa praktike për ekspertiza. Zharov ka pyetur për “mekanizmat për lejimin dhe kontrollimin” e mediave masive, mediave online dhe “blogerëve individualë”, si dhe për përvojën kineze në rregullimin e aplikacioneve të mesazheve dhe të shërbimeve të enkriptimit.
“Këto shkëmbime të nivelit të lartë kanë vazhduar për disa kohë dhe ato kanë qenë gjithmonë të fokusuara në të kuptuarit e asaj që bën pala tjetër”, thotë Andrew Small, bashkëpunëtor i lartë i Fondit Gjerman Marshall, për Radion Evropa e Lirë.
Sipas Zharovit vendimi për t’i lejuar ato është marrë pasi janë konsideruar si relativisht të vogla. Thekoi se protestat në disa qytete janë zhvilluar me lejet e duhura nga autoritetet, kështu që informacioni për to nuk ka qenë i kufizuar në internet.Në vitin 2019 propozojnë një ligj për “internetin sovran” dhe presidenti rus, Vladimir Putin, ka nisur të ndërmarrë masa për ndëshkimin e kompanive të huaja të teknologjisë, si Google, Facebook dhe Twitter.
