Kryeministri i Katarit mbajti bisedime sekrete me liderin suprem të talebanëve për zgjidhjen e tensioneve me komunitetin ndërkombëtar këtë muaj, tha një burim i informuar për takimin, duke sinjalizuar një gatishmëri të re nga sundimtarët e Afganistanit për të diskutuar mënyrat për t’i dhënë fund izolimit të tyre.
Takimi i 12 majit në qytetin jugor afgan, Kandahar, ndërmjet kryeministrit të Katarit, Mohammed bin Abdulrahman al-Thani dhe Haibatullah Akhunzada, është i pari që shefi i izoluar i talebanëve ka mbajtur me një udhëheqës të huaj.
Administrata e presidentit amerikan Joe Biden u informua për bisedimet dhe po “koordinon për të gjitha çështjet e diskutuara” nga dyshja, duke përfshirë edhe vazhdimin e dialogut me talebanët.
Gjithashtu thuhet se çështje të tjera që Sheikh Mohammed ngriti me Haibatullah përfshinin nevojën për t’i dhënë fund ndalimeve të talebanëve për arsimimin e vajzave dhe punësimin e grave.
Takimi përfaqëson një sukses diplomatik për Katarin, i cili ka kritikuar kufizimet e talebanëve ndaj grave ndërsa përdor lidhjet e gjata me lëvizjen islamike për të nxitur një angazhim më të thellë me Kabulin nga komuniteti ndërkombëtar.
Shtetet e Bashkuara gjithashtu kanë udhëhequr kërkesat që talebanët t’i japin fund ndalimeve për shkollimin e vajzave dhe gratë që punojnë, duke përfshirë agjencitë e OKB-së dhe grupet humanitare, për të rivendosur lirinë e tyre të lëvizjes dhe për të sjellë në qeveri afganët nga radhët e talebanëve.
Burime thanë se Uashingtoni mbështeti ngritjen e bisedimeve joproduktive të nivelit të ulët me shpresën e një përparimi që mund t’i jepte fund ndalimeve të vetme në botë të llojit të tyre dhe të lehtësonte krizat e tmerrshme humanitare dhe financiare që kanë lënë dhjetëra miliona afganë të uritur dhe të papunë.
Shtëpia e Bardhë nuk pranoi të komentojë mbi bisedimet. Departamenti i Shtetit dhe ambasada e Katarit në Uashington nuk iu përgjigjën kërkesave për koment po ashtu e njëjta gjë edhe për Talebanët.
ARSIMI, NDALIMET E PUNËSIMIT
Kufizimet në shkollimin dhe punën e grave kanë penguar ndihmën humanitare dhe janë arsyet kryesore pse asnjë vend nuk e ka njohur sundimin taleban që kur ata morën pushtetin në gusht 2021, pasi qeveria e mbështetur nga perëndimi u rrëzua ndërsa trupat e fundit ndërkombëtare të udhëhequra nga SHBA u larguan pas dy dekadash lufte.
Trajtimi nga talebanët i grave dhe vajzave mund të përbënte një krim kundër njerëzimit, sipas një raporti të OKB-së të paraqitur në mars në Këshillin e të Drejtave të Njeriut në Gjenevë. Talebanët thonë se respektojnë të drejtat e grave në përputhje me interpretimin e tyre të ligjit islamik dhe zakoneve afgane.
Haibatullah, një islamist i linjës së ashpër, ka treguar pak gatishmëri për të bërë kompromis me dekretet e tij.
Megjithatë takimi i tij me Sheikh Mohammed, tregon se ai është i hapur për të eksploruar rrugët për t’i dhënë fund izolimit të Afganistanit dhe për të nxitur programet e ndihmës ndërsa vendi zhytet në uri dhe varfëri.
“Ishte një takim shumë pozitiv”, tha burimi. Haibatullah ishte “shumë i interesuar” për të vazhduar një dialog me komunitetin ndërkombëtar.
Por njohja eventuale nga vendet e tjera të administratës së talebanëve, anëtarë të lartë të së cilës mbeten nën sanksionet e SHBA-së dhe ndërkombëtare, nuk është aspak e garantuar duke pasur parasysh trajtimin e tyre ndaj grave dhe të dhënat e dobëta të të drejtave të njeriut.
Sheikh Mohammed ngriti me Haibatullah-un nevojën për të hequr ndalesat për arsimimin dhe punësimin e grave, duke përfshirë këtu dhe ndalimin e punës së tyre për agjencitë e OKB-së dhe grupe të tjera humanitare.
Administrata talebane ka premtuar që nga janari udhëzime të shkruara që lejojnë grupet e ndihmës të veprojnë me personel femra.
Talebanët në mujin mars të vitit 2022 ndaluan vajzat nga shkollat e mesme dhe e zgjeruan ndalimin në universitete në dhjetor.
Ata thonë se do të rihapin shkollat e mesme për vajzat kur të plotësohen “kushtet”, duke përfshirë hartimin e një planprogrami islamik.
Sheikh Mohammed dhe Haibatullah diskutuan gjithashtu përpjekjet për të korrigjuar krizën humanitare në Afganistan.
Kombet e Bashkuara thonë se gati tre të katërtat e 40 milionë banorëve të Afganistanit kanë nevojë për ndihmë dhe kanë paralajmëruar se fondet po shterojnë.
Sheikh Mohammed, sëbashku me Haibatullahun ngriti “përpjekjet e vazhdueshme në terren” nga talebanët për antiterrorizmin, një referencë e dukshme për përpjekjet e Kabulit për të shtypur një degë të Shtetit Islamik.
Armiku kryesor ideologjik i talebanëve është i bazuar kryesisht në Afganistanin lindor, por ka shënjestruar pakicat dhe ambasadat në Kabul.
SHBA dhe aleatët e saj thonë se talebanët strehojnë anëtarë të Al Kaedës dhe talebanëve pakistanezë. Por talebanët afganë e mohojnë këtë.
Sheikh Mohammed, i cili shërben gjithashtu si ministër i Jashtëm i Katarit, u takua publikisht në Kandahar me Mullah Hassan Akhund, kryeministrin taleban, në të njëjtën ditë kur takoi liderin suprem. Ai shoqërohej nga shefi i inteligjencës së Katarit.
Megjithatë, asnjëra palë nuk i zbuloi bisedimet me Haibatullahun.
Ai pothuajse nuk e lë kurrë Kandaharin, por ka qenë udhëheqësi kryesor fetar, politik dhe ushtarak i talebanëve që nga viti 2016, duke e udhëhequr lëvizjen drejt fitores ndaj qeverisë së Kabulit të mbështetur nga Perëndimi.
Katari i lejoi militantët të hapnin një zyrë politike në Doha në vitin 2013 dhe lehtësoi bisedimet e tyre me Uashingtonin që çuan në marrëveshjen e vitit 2020 për tërheqjen e forcës ndërkombëtare të udhëhequr nga SHBA-ja që ata luftuan për 20 vjet.
